AI програм хангамжийн компаниудыг залгиж байна: 2025-2026 оны хамгийн их унасан хувьцаанууд

2011 онд технологийн хөрөнгө оруулагч Марк Андрессен "Програм хангамж дэлхийг залгиж байна" хэмээх алдарт нийтлэлдээ бизнесийн ертөнцийг цочирдуулсан. Арван жилийн дараа тэрээр рүү нь: одоо хиймэл оюун ухаан буюу AI нь програм хангамжийг залгиж байна. 2025-2026 оны байдлаар дэлхийн хамгийн том SaaS компаниудын зарим нь хувьцааны үнэ 40-60 хувиар буурч, зах зээлийн үнэлгээгээ зуун тэрбум доллараар алдсан байна.

"Програм хангамж дэлхийг залгиж байна" — Андрессений тезис

2011 оноос хойш Андрессений тезис гайхалтайгаар биелсэн. Salesforce CRM-ийн борлуулалтыг, Workday HR болон нягтлан бодох бүртгэлийг, ServiceNow бизнесийн дотоод үйл ажиллагааг, UiPath давтагдах ажлыг автоматжуулах (RPA) зах зээлийг тус тус эзэлсэн. Бүгд Nasdaq дахь хамгийн үнэтэй компаниуд болж, хөрөнгө оруулагчдад асар их өгөөж авчирсан. Гэвч 2023 оноос ChatGPT болон бусад том хэлний загварууд (LLM) нийтэд нэвтэрч, энэ дүр зураг огцом өөрчлөгдөж эхлэв.

AI-ийн эргэлт: Одоо AI програм хангамжийг залгиж байна

Уламжлалт SaaS бизнесийн загвар нь нэгэнт тодорхой болсон байсан: тогтмол сарын хураамж, олон хэрэглэгч, шинэ функц гаргах тусам хэрэглэгч үлдэх. Гэвч AI агентууд энэ тэгшитгэлийг эвдэв. Өнөөдөр GitHub Copilot болон Cursor зэрэг AI кодчилох хэрэгслүүд нэг хөгжүүлэгчийн бүтээмжийг 5-10 дахин нэмэгдүүлсэн тул компаниуд өмнөхөөсөө бага програмистаар хийж чадна. Claude, GPT-4 зэрэг том хэлний загварууд аж ахуйн нэгжүүдэд тусгай SaaS платформ хэрэггүйгээр маркетингийн агуулга, эрх зүйн баримт бичиг, хэрэглэгчийн үйлчилгээ зэрэг ажлыг шууд гүйцэтгэж чадна. Энэ шинэ байдал олон жилийн турш SaaS компаниудын гол давуу тал байсан "өвдөг дарна" гэсэн стратегийг (vendor lock-in) эрс сулруулсан.

Хамгийн их унасан том компаниуд — зах зээлийн үнэлгээ

Зах зээлийн үнэлгээгээ хамгийн их алдсан компаниудын жагсаалтад хэд хэдэн аварга байна. Salesforce (CRM) хувьцаа 52 долоо хоногийн дотор $286-аас $163 болж буурсан бөгөөд энэ нь 45 гаруй хувийн уналт юм. Компани нэгэн цагт $300 тэрбумын үнэлгээтэй байсан бол одоо $175 тэрбум орчим болжээ. HubSpot (HUBS) хамгийн хурдан унасан компаниудын нэг бөгөөд хувьцаа $632-аас $202 болж, нэг жилийн хугацаанд 68 хувь унасан. Workday (WDAY) эрүүл мэнд болон санхүүгийн тооцооллын программ хангамжийн зах зээлийн тэргүүлэгч байсан ч хувьцаа $273-аас $128 болж 53 хувиар унав. ServiceNow (NOW) хувьцаа $211-аас $102 болж буурсан нь 52 хувийн уналт юм.

Хувьцааны үнэ хамгийн их буурсан компаниуд — тоон мэдээлэл

Хувьцааны үнийн бууралтаар авч үзвэл DocuSign (DOCU) хамгийн тод жишээ юм. Цар тахлын оргил үед $314 хүрч байсан DocuSign хувьцаа одоо $49 орчим байна — энэ нь 84 хувийн уналт юм. Цахим гарын үсгийн зах зээлийг AI хэрэгслүүд шууд орлуулж, хэрэглэгчид DocuSign-д сар бүр төлөх шаардлагагүй болсон. Dropbox (DBX) ч адил байдалтай: $38-аас $22-24 болж 37-40 хувиар унасан. Файл хадгалах, хуваалцах үйлчилгээ нь Microsoft 365 болон Google Workspace-ийн AI нэмэлт функцүүдтэй өрсөлдөж чадахгүй болжээ. UiPath (PATH) RPA буюу роботжуулсан процессын автоматжуулалтын зах зээлийн тэргүүлэгч байсан ч хувьцаа $20 орчимоос $10.93 болж унасан. HubSpot (HUBS) маркетингийн автоматжуулалт болон CRM хэрэглүүрийн хувьд хувьцаа $632-аас $202 болж 68 хувиар унав.

Яагаад AI тэднийг устгаж байна вэ?

AI нь уламжлалт SaaS компаниудыг хэд хэдэн механизмаар дарамтлаж байна. Нэгдүгээрт, AI агентууд нь ажлыг дуусгах чадвартай болсон. Өмнө нь UiPath-ийн RPA хэрэгслүүд бизнесийн давтагдах ажлуудыг (нэхэмжлэл боловсруулах, мэдээлэл шилжүүлэх) автоматжуулдаг байсан. Одоо Anthropic-ийн Claude Computer Use, OpenAI-ийн Operator зэрэг AI агентууд аливаа дэлгэцийг харж, хулгана болон гарын оролтыг дуурайн ижил ажлыг хийж чадна — тусдаа лиценз авах шаардлагагүйгээр. Хоёрдугаарт, "нэг зорилготой" SaaS-ийн эрин дуусч байна. DocuSign гарын үсэг, Dropbox файл хадгалах, Zoom видео дуудлага гэх мэтийн давуу тал байсан нь одоо Microsoft Copilot, Google Gemini, Apple Intelligence зэрэг платформд нэгтгэгдсэн байна. Гуравдугаарт, хөгжүүлэгчийн тоо цөөрч байна. Workday болон ServiceNow-ын хэрэглэгч компаниуд Copilot, Cursor зэрэг хэрэгслийн тусламжтайгаар өмнөхөөсөө бага хөгжүүлэгчтэйгээр дотоод системдээ шийдэл боловсруулах болсон.

Амьд үлдэж буй компаниуд — AI-д дасан зохицсон жишээнүүд

Зарим компаниуд аюулыг боломжид хувиргаж чадсан. Twilio (TWLO) хамгийн тод жишээ юм. Жилийн өмнө $91 байсан хувьцаа одоо $187 болж, 104 хувиар өссөн. Twilio нь утас, мессеж, имэйл дамжуулах дэд бүтцийг AI агентуудад зориулсан харилцааны платформ болгон дахин байрлуулж, "AI-ийн дуут дэд бүтэц" болсон. Workday хэдийгээр хувьцааны үнэ буурсан ч хамгийн сүүлийн улирлын орлого Wall Street-ийн таамаглалаас давж, AI-д суурилсан шийдэлд хөрөнгө оруулалтаа нэмэгдүүлснийхээ үр дүнд 11 хувь нэмэгдсэн. UiPath ч гэсэн хэдийгээр хувьцааны үнэ буурсан хэвээр ч "Agentic AI" платформ болгон брэндийгээ дахин тодорхойлж байна.

Монгол хөрөнгө оруулагчдад зориулсан зөвлөгөө

Монгол хөрөнгө оруулагч та бүхэнд дараах дүгнэлтийг санал болгоно. Нэгдүгээрт, "нэг зорилготой" SaaS хувьцааг болгоомжтой байгаарай. DocuSign, Dropbox, Box зэрэг компаниуд AI платформуудтай шууд өрсөлдөж, дорвитой ялгарч чадахгүй тохиолдолд дарамтанд үргэлжлүүлэн орж болно. Хоёрдугаарт, AI-ийг нэгтгэж амжсан компаниуд дахин татгалтаа олох боломжтой. Workday, Salesforce, ServiceNow зэрэг том платформуудын хувьцааны үнэ бол "баримтат" гэхээс илүүтэй "ирээдүйн эргэлзээний" тусгал байж болно. Гуравдугаарт, агуулгаа тодорхойлно уу: AI-ийн дэд бүтцэд (Nvidia, TSMC, cloud платформ) хөрөнгө оруулах нь уламжлалт SaaS-д хөрөнгө оруулахаас илүү найдвартай стратеги байж болно. Дөрөвдүгээрт, Twilio-гийн жишээнээс суралцаарай: тодорхой дасан зохицолтой компаниуд богино хугацааны уналтаас буцаж ирэх боломжтой — гэхдээ бизнесийн загварын өөрчлөлтийг гүнзгий ойлгосны үндсэн дээр шийд гаргаарай.

Ерөнхий дүгнэлт: Андрессений "програм хангамж дэлхийг залгиж байна" тезис буруу биш байсан — зөвхөн дутуу байсан юм. Одоо тэр тезисийн дараагийн бүлэг бичигдэж байна: AI программ хангамжийг залгиж байна. Хожигдогчид болон ялагчид аль алинд нь боломж байгаа — гэхдээ зөвхөн сайтар судалсан хөрөнгө оруулагчдад.