Квант компьютерийн уралдаан: IBM, Google, Microsoft нарын тэрбумын бооцоо ба хөрөнгө оруулагчдын гарын авлага

2024 оны 12 дугаар сарын нэг өдөр Google компани технологийн ертөнцийг цочоов. Тэдний шинэ 105 кубит бүхий Willow чип классик суперкомпьютерт 10²⁵ жил зарцуулах тооцоолол (тэр нь ертөнц бий болсоноос олон дахин урт хугацаа) хийхэд ердөө 5 минут зарцуулсан. Энэ бол онолын ололт биш — физикийн шинэ хил дэвшсэн мэдэгдэл байлаа. Microsoft 2025 оны 2 дугаар сард "Majorana 1" — дэлхийн анхны топологик кубит процессороо танилцуулав. IBM 2026 оны эцэс гэхэд "баталгаажсан квант давуу тал"-ыг нотлохоор тохируулав. Квант компьютерийн зуун жилийн мөрөөдөл бодит болж байна — хөрөнгө оруулагчдын хувьд энэ юу гэсэн үг вэ?

Квант компьютер гэж юу вэ — яагаад энэ чухал вэ?

Энгийн компьютер мэдээллийг 0 эсвэл 1 гэсэн "бит"-ээр боловсруулдаг. Квант компьютер "кубит" ашигладаг — кубит нь квант механикийн "суперпозиц" зарчмаар нэгэн зэрэг 0 болон 1 байж чаддаг. Энэ нь геометрийн прогрессоор тооцоолох чадварыг нэмэгдүүлнэ. 300 кубит нь ажиллаж байвал ертөнцийн бүх атомын тооноос илүү тоон хослолыг нэгэн зэрэг боловсруулж чадна.

Хэрэглээний хувьд: эм зүйн молекулын симуляц, санхүүгийн портфолийн оновчтой болгох, logistics оновчлол, хиймэл оюун ухааны загваруудыг сургах, криптографийн системийг нэвтрэх буюу хамгаалах — эдгээр бол квант компьютерийн ирээдүйн хэрэглээний гол чиглэлүүд юм.

Техник хангамжийн дөрвөн арга барил — уралдааны тэрэгнүүд

Квант компьютерийн салбарт техник хангамжийн олон ялгаатай арга байдаг. Нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээний хамгийн доод давхаргаас эхэлцгээе:

Суперцахилгаан дамжуулагч кубит (Superconducting): IBM болон Google ашигладаг хамгийн түгээмэл арга. Цахилгаан дамжуулах утсыг -273°C (абсолют тэгийн ойролцоо)-д хөргөж, квант нөлөөг бий болгоно. Хурдан ажилладаг ч температурын хяналт маш нарийн шаарддаг. Rigetti Computing мөн энэ аргыг баримталдаг.

Торонд хавчигдсан ион (Trapped Ion): IonQ болон Quantinuum ашигладаг. Ионуудыг лазерын тусламжтай хөдөлгөхгүй байлгаж кубит болгоно. Алдааны хувь бага, гэхдээ масштаблах хэцүү. IonQ-ийн хамгийн шинэ "Forte" систем 36 иончуулагдсан кубит дээр ажилладаг.

Топологик кубит (Topological): Microsoft-ийн Majorana 1 нь энэ аргыг ашигладаг анхны процессор юм. Топологийн хамгаалалтын ачаар алдааны засварлалт илүү үр ашигтай байдаг. "Жил биш, арван жил болохгүй, жилдэ" практик квант компьютер бий болно гэж Microsoft мэдэгдэв.

Квант anneal (Quantum Annealing): D-Wave Systems ашигладаг. Оновчлолын асуудлыг шийдэхэд тусгайлан зориулсан. Бүх нийтийн квант компьютер биш ч тодорхой хэрэглээнд маш үр дүнтэй. D-Wave-ийн "Advantage2" систем 4,400+ кубит дээр ажилладаг.

Томоохон тоглогчид ба тэдний байр суурь

IBM — Квант уралдааны аварга: IBM нь квант компьютерийн салбарт хамгийн дэлгэрэнгүй нийтийн замын зургийг гаргасан. 2026 оны эцэс гэхэд 120 кубит бүхий Nighthawk процессороор "баталгаажсан квант давуу тал"-ыг нотлох зорилт тавьсан. 2029 он гэхэд Quantum Starling систем буюу 200 логик кубит, 100 сая алдаагүй операц ажиллуулна. 2033 он гэхэд 100,000 кубит бүхий квант суперкомпьютер. IBM-ийн квант платформ нь 500,000+ хэрэглэгчтэй — академик, аж үйлдвэрийн.

Google Quantum AI — Алдааны засварлалтын шинэ хил: Willow чипийн ололт нь зөвхөн хурдны асуудал биш — кубит нэмэгдэхийн хэрээр алдааны хувь нэмэгдэхийн оронд буурсан нь квант компьютерийн түүхэн шинэ дэвшил байлаа. Google 2026 онд neutral atom технологид шилжиж байна. 2025 оны хэдийн $3 тэрбум квант компьютерийн зах зээлийн дундах хувь эзэмших зорилттой.

Microsoft — Топологийн дооч харайлт: Majorana 1 нь "topoconductor" буюу топологийн дамжуулагч материал дээр суурилдаг. Энэ нь кубит бүрийн алдааны засварлалтад шаардагдах нөөцийг 90%+ бууруулна гэж Microsoft мэдэгддэг. Azure Quantum платформоор аж үйлдвэрийн байгуулагдахуйцаар ашиглах боломж олгож байна.

IonQ (NYSE: IONQ) — Хувьцааны аварга: 2021 онд SPAC-ийн тусламжтай нийтийн болсон IonQ нь квант компьютерийн цэвэр тоглогчдын дотроос хамгийн том орлоготой. 2025 оны жилийн орлого $100 сая GAAP дүнг анх удаа давж, Q1 2026 орлого $64.67 сая болж 755%-иар өссөн. 2026 оны бүх жилийн удирдамж $260-270 сая. Mizuho Securities-ийн аналист Vijay Rakesh $90 зорилтын үнэтэй "Buy" зэрэглэл тавьсан.

D-Wave Quantum (NYSE: QBTS) — Оновчлолын мэргэжилтэн: Kvant anneal аргыг ашиглан logistics, санхүүгийн оновчлолд анхаарлаа хандуулсан. 2025 оны орлого 179%-иар өсч, борлуулалтын дамжуулалт гарааш 1,500%-иар нэмэгдэв. Бүдүүн маржин 83%. Mizuho-ийн зорилтын үнэ $46, 59.6% дэвшлийн боломж.

Rigetti Computing (NASDAQ: RGTI) — Суперцахилгаан дамжуулагчийн зам: 2026 онд 108 кубит, жилийн эцэс гэхэд 150+ кубит системийг ашиглалтад оруулах зорилттой. $590 сая бэлэн мөнгөний нөөц хөгжүүлэлтийн арга боломж олгож байна. 2025 оны Q4 орлого зөвхөн $1.87 сая байсан нь хүлээлтээс 22%-иар доогуур. Mizuho $50 зорилтын үнэ тавьсан — 104%-ийн боломж.

Нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээ — давхарга давхаргаар

Квант компьютерийн бүтээн байгуулалт нь олон давхаргат нийлүүлэлтийн гинжин хэлхээг шаарддаг. Алтны олборлолтын дайнд "хүрзний" худалдагчид баялаг болсон шиг — квант компьютерийн уралдаанд ч олон давхаргын ялагчид байна:

Давхарга 1 — Материал ба хөргөлтийн дэд бүтэц: Суперцахилгаан дамжуулагч кубит -273°C хүртэл хөргөх шаарддаг. Oxford Instruments болон Bluefors зэрэг компаниуд dilution refrigerator буюу хөргөлтийн систем нийлүүлдэг. Энэ бол квант компьютерийн "цахилгаан зарагч" сегмент — аль компани ялсан ч хөргөлтийн тоног төхөөрөмж зарагдана.

Давхарга 2 — Тусгай хагас дамжуулагч: Квант чип үйлдвэрлэлд ердийн цахим чипийн үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж хангалтгүй. GlobalFoundries болон Intel Foundry Services тусгай квант чипийн үйлдвэрлэлийн боломжийг хөгжүүлж байна.

Давхарга 3 — Квант буюу сонгодог хосолсон програм хангамж: IonQ, IBM, D-Wave бүгд cloud платформ ажиллуулдаг. Amazon Braket, Microsoft Azure Quantum, Google Cloud-ийн quantum сервисүүд аж үйлдвэрийн хэрэглэгчдэд хэрэгсэл хүргэж байна. Энэ "Quantum-as-a-Service" загвар 2026-2033 онд хамгийн хурдан өсөх сегмент гэж аналистууд тооцдог.

Давхарга 4 — Хэрэглэгчийн компаниуд: Фармацевтик, санхүүгийн байгуулагдахуй, химийн компаниуд квант компьютерийн хамгийн том ашиглагчид болох боломжтой. JPMorgan Chase квант алгоритмуудыг санхүүгийн эрсдэлийн шинжилгээнд туршиж байна. Рош болон Merck эмийн молекулын симуляцид квант компьютер ашиглах туршилт хийж байна.

Практик хэрэглээ — хаана, хэзээ?

Эм зүй ба ДНХ нугарлал: Квант компьютер молекулуудын хоорондын харилцан үйлчлэлийг квант механикийн нарийвчлалтайгаар симуляц хийж чадна. Уламжлалт суперкомпьютер кофеины молекулыг ч бүрэн симуляц хийх чадваргүй. Квант компьютер нь Альцгеймер, хавдрын эмийн боловсруулалтын хугацааг 15-20 жилээс хэдэн жил болгон богиносгоно гэж эрдэмтэд тооцдог.

Санхүүгийн оновчлол: Портфолийн оновчлол, эрсдэлийн шинжилгээ, option үнэлгээ — эдгээр асуудлуудыг одоогийн компьютер тооцоолоход цаг алдагддаг. Квант алгоритм Monte Carlo симуляцийг 1,000 дахин хурдасгана гэж Goldman Sachs судалгаа гаргасан.

Криптографийн аюул: 2025 оны 5 дугаар сард Google-ийн судлаачид алдааны засварлалт болон квант операцуудыг хослуулж RSA шифрлэлтийг хагалах хугацааг 20 дахин хялбаршуулсан. Банкнуудын аюулгүй байдал, bitcoin-ийн крипт алгоритм — 2030-2035 онд квант компьютерийн аюулд орж болзошгүй. "Post-quantum" буюу квантын дараах шинэ шифрлэлтийн стандартыг боловсруулах хугацаа ажлын хэсгийн дарамт болжээ.

AI-тай хосолмол системүүд: Квант ба хиймэл оюун ухааны хосолсон системүүд оновчлол, дата загварчлал, молекулын дизайнд нэлээд онцгой боломж нээж байна. Квант машин сургалт бол шинжлэх ухааны маргаантай чиглэл ч практик хэрэглээний туршилтууд нэмэгдсээр байна.

Зах зээлийн хэмжээ ба таамаглал

QED-C-ийн 2026 оны тайлангаар дэлхийн квант компьютерийн зах зээл $1.44 тэрбумаас 2028 он гэхэд $3 тэрбум болж хоёр дахин өснө. Прецедент судалгааны тооцоогоор 2035 он гэхэд $19.44 тэрбум болно гэсэн урьдчилсан таамаглал байна. Datamintelligence-ийн тооцоогоор 2026-2033 оны хооронд жилд 41.8%-ийн хурдтай өсч 2033 он гэхэд $57.56 тэрбумд хүрнэ. Тооцооны ялгаа нь зах зээл шинэ ч тодорхойгүй байгааг харуулдаг — гэхдээ өсөлтийн чиглэл нэгдмэл.

Хувьцааны дүн шинжилгээ — 2025-2026 оны гүйцэтгэл

2026 оны 4 дүгээр сарын 14-нд IonQ 18%, D-Wave 15%, Rigetti 12%-иар огцом өссөн. 5 дугаар сарын 21-нд D-Wave 25%, Rigetti 24%-иар ахиад дэгдэв. Гэхдээ 5 дугаар сарын 18-нд ижил хувьцаанууд 7-9%-иар буурч ашиг авах давалгаа ирлээ. Квант компьютерийн хувьцаа нь хамгийн тэнцвэргүй секторуудын нэг — мэдэгдэлгүйгээр 10-15%-ийн хөдөлгөөн байнга тохиолддог, 50%+ уналт олон дахин болжээ.

Үнэлгээний анхааруулга: IonQ-ийн хувьцааны үнэ/борлуулалтын харьцаа (P/S ratio) 146 орчим байна — технологийн "дараагийн том үйл явдал" хувьцаануудад зах зээлийн хугарал ихэвчлэн P/S 30-аас давах үед тохиолддог. Rigetti-ийн 2025 оны орлого зөвхөн $7 сая байсан нь $590 сая бэлэн мөнгөтэй байгаа нь "та бараа биш, ирээдүйн бооцоо авч байна" гэдгийг харуулна.

Монгол хөрөнгө оруулагчдад: Стратегийн гурван давхарга

Квант компьютерийн хувьцааг хэрхэн авч үзэх вэ гэдэг нь таны хөрөнгө оруулалтын хугацаа, эрсдэлийн тэсвэрт чадвараас шалтгаална. Гурван давхаргат стратеги:

Давхарга 1 — Аюулгүй ("Хүрз зарагч") стратеги: IBM (NYSE: IBM) — Квант компьютерийн хамгийн дэлгэрэнгүй замын зурагтай, жилийн $60 тэрбум орлоготой, $6+ тэрбум бэлэн мөнгөний нөөцтэй аварга. IBM-ийн квант мөр нь нийт бизнесийн зөвхөн нэг хэсэг тул доош унах эрсдэл бага. Alphabet (NASDAQ: GOOG/GOOGL) — Google Quantum AI нь нийт компанийн жижиг хэсэг. Willow-ийн ололт хэдий чухал ч доош унах эрсдэлийг хязгаарлана. Microsoft (NASDAQ: MSFT) — Azure Quantum платформ болон Majorana 1-ийн топологик дэвшилтэй. Аль тоглогч ялсан ч cloud квант сервис ашиглагдана.

Давхарга 2 — Дунд эрсдэлийн стратеги: IonQ (NYSE: IONQ) — Цэвэр тоглогчдын дотроос хамгийн том орлого, хамгийн тодорхой бизнесийн загвар. 2026 оны $260-270 сая орлогын удирдамж итгэлтэй. Гэхдээ P/S 146 нь хэтэрхий үнэлэгдсэн эсэхийг асуух хэрэгтэй. D-Wave (NYSE: QBTS) — Оновчлолын хэрэглээнд тодорхой зах зээлийн давуу тал. Орлогын өсөлт ажиглалтанд.

Давхарга 3 — Өндөр эрсдэлийн (таамаглалт) стратеги: Rigetti (NASDAQ: RGTI) — Зарим аналистын 104%-ийн дэвшлийн таамаглалтай. Гэхдээ 2025 оны $7 сая орлого нь маш том тэмцлийн зай юм. Технологийн дэвшил хийвэл ашиг асар их, алдвал нийт хөрөнгийг алдах эрсдэлтэй.

Хамгийн чухал зөвлөгөө: Квант компьютерийн хувьцаа нийт хөрөнгийн 2-5%-ийн хязгаарт байрлуул. Аль компани ялахыг урьдчилан тодорхойлох маш хэцүү — технологийн уралдаанд байр суурь нэлээд тодорхойгүй. "Агуу компани" ялж болох ч хувьцааны үнэ хэтэрхий өндөр байвал хөрөнгө оруулагч алдагдана. IBM, Alphabet, Microsoft зэрэг их компаниуд квантад шилжилт хийж байгаа нь аажим ч найдвартай зам юм.

Дүгнэлт: Шинэ компьютерийн эрин дэлхийн хамгийн том хөрөнгө оруулалтын сэдэв болж байна

1990-ээд оны интернетийн бум, 2010-иад оны смартфоны хувьсгал зэрэг технологийн эргэлтийн үед хамгийн том байр суурь барьсан хөрөнгө оруулагчид үеийн баялаг олсон. Квант компьютерийн салбар одоо тэр эргэлтийн эхэн үед байна — IBM, Google, Microsoft зэрэг аварга компаниуд тэрбум тэрбумаар хөрөнгө оруулж, практик хэрэглээний эхний жишээнүүд гарч байна.

Гэхдээ хөрөнгө оруулагчдад нэг чухал анхааруулга: Квант компьютер ирэх нь лавтай, гэвч яг хэзээ бизнесийн хэмжээнд практик ашиг өгч эхлэх нь тодорхойгүй хэвээр байна. 2026-2030 онуудад тодорхой хэрэглээнүүд гарч ирэх хүлээлт байна, харин бүрэн хэмжээний практик ашиг 2030-иад оны дунд хэсэгт хүрч болзошгүй. "Технологи гарна, гэхдээ хэзээ?" гэсэн хоцрох эрсдэлийг ухамсартайгаар авч үзэж, тохирсон хэмжээгээр хөрөнгө оруулалтаа хийгээрэй.

Эх сурвалж

1. Programming Helper Tech — "The Quantum Computing Race Heats Up: IBM Targets Advantage by 2026, Google Achieves Below Threshold Error Correction, and Microsoft Unveils Topological Qubits" (2026)

2. The Quantum Insider — "Quantum Computing Roadmaps & Leading Players in 2025" (2025)

3. 247 Wall St. — "Which Quantum Computing Stock Has Dominated in 2026: IonQ, Rigetti, or D-Wave?" (May 2026)

4. TipRanks — "QBTS, RGTI, IONQ: Top Analyst's Quantum Computing Stock Picks for 2026" (2026)

5. QED-C — "State of the Global Quantum Industry 2026 Report: Market to Double by 2028, Reaching $3 Billion" (April 2026)

6. SpinQ — "Quantum Computing Industry Trends 2025: A Year of Breakthrough Milestones and Commercial Transition" (2025)

7. Tech Insider — "Google Quantum Computing 2026: Neutral Atom Pivot and $3B Market" (2026)

8. Nasdaq — "These 4 Quantum Computing Pure-Play Stocks Can Soar Up to 264% in 2026, According to Select Wall Street Analysts" (2026)